Hayvan İstismarı Bildirimi ve Suç Duyurusu Rehberi 2026

Sokakta bir hayvana işkence yapıldığını gördünüz ya da komşunuzun hayvanı sürekli aç bırakılıyor. Ne yapacaksınız? 2021 yılında yeniden düzenlenen 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu bu tür davranışlara artık ciddi yaptırımlar getiriyor. Bilmek, harekete geçmenin yarısıdır.

Bu yazıda hayvan istismarını ve kötü muameleyi nereye ve nasıl bildireceğinizi, dilekçede nelere dikkat etmeniz gerektiğini ve yasal sürecin nasıl işlediğini bulacaksınız.

Yasal Haklar ve 2021 Sonrası Cezalar

5199 sayılı Kanun'un değiştirilmiş haliyle birlikte hayvana işkence eden kişiler artık doğrudan hapis cezasıyla karşılaşabiliyor. Önceki düzenlemede yalnızca idari para cezası öngörülürken yeni düzenlemeyle işkence ve bilerek öldürme eylemleri 2 yıla kadar hapis cezasına bağlandı.

Evcil hayvanın bakımını ihmal etmek, aşı yaptırmamak ya da barınma ihtiyacını karşılamamak da yaptırıma tabidir. Ruhsatsız üretim ve satış ise ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır.

• Hayvana işkence veya bilerek yaralama: 2 yıla kadar hapis
• Hayvana kasıtlı olarak acı çektirme: idari para cezası + hapis
• Evcil hayvan ihmalinde (aşı, barınma) idari para cezası
• Ruhsatsız hayvan satışı ve üretimi: para cezası
• Sahipsiz hayvana müdahale etmeden geçen belediyelere şikâyet hakkı

Şikâyet Edilecek Kurumlar

Tanık olduğunuz ya da ihbar aldığınız bir durumu farklı kurumlara bildirebilirsiniz. Acil durumlarda (devam eden işkence gibi) polis imdat hattı 155'i aramanız en hızlı müdahaleyi sağlar.

Kronik durumlar (uzun süre aç bırakma, bakımsız bırakma) için İl veya İlçe Tarım Müdürlüğü'ne başvurun. Bu müdürlükler denetim ekibi görevlendirerek yerinde inceleme yapabilir.

• 155 Polis İmdat: anlık ve acil işkence durumları
• HAYDİ uygulaması (Tarım Bakanlığı): sokak hayvanı ihbarı ve şikâyet
• İl / İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü: kronik ihmal ve kötü muamele şikâyeti
• Cumhuriyet Savcılığı: cezai suç duyurusu
• CİMER: Belediye'nin sorumluluğundaki sahipsiz hayvan sorunları

Dilekçe ve Suç Duyurusu Nasıl Hazırlanır?

Tarım Müdürlüğü'ne ya da savcılığa yazacağınız dilekçe, olayı somut ve belgelenmiş biçimde anlatmalıdır. Yer, tarih, hayvanın kimde olduğu veya nerede bulunduğu ve tanıklık ettiğiniz davranışın ayrıntısı yazılmalıdır.

Görüntü ve fotoğraf en güçlü delildir. Mümkünse tarihi belli olacak şekilde ekran görüntüsü veya video kaydedin. Komşu ya da geçen kişilerin tanıklığı da önemlidir; isimlerini ve iletişim bilgilerini alın.

• Olayın tarihi, saati ve tam adresi
• Hayvanın türü, rengi, tahmini yaşı ve belirgin özellikleri
• Tanıklık edilen davranışın açık tarifi
• Hayvan sahibinin bilinen kimlik veya adres bilgisi
• Ekler: fotoğraf, video, tanık bilgisi

Sahipsiz Hayvanlar İçin Belediye Sorumluluğu

5199 sayılı Kanun kapsamında belediyeler sahipsiz hayvanların toplatılması, rehabilitasyonu ve kısırlaştırılmasından yasal olarak sorumludur. Sokaktaki yaralı ya da hasta bir hayvanı bildirmek için önce belediyenin 'Veteriner Hizmetleri' birimine ulaşabilirsiniz.

Belediye müdahale etmiyorsa durum CİMER veya BİMER üzerinden şikâyet konusu yapılabilir. Hayvan barınaklarındaki kötü koşullar için aynı kanallar kullanılabilir.